Wie zal in
2050 ons voedsel
produceren?
rabo denktank
August Sjauw Koen Fa van het directoraat Kennis en
Economisch Onderzoek werkt aan een nieuwe studie
over het wereldvoedselvraagstuk.
Organisatie van voedselproductie
Om duurzame voedselzekerheid te bereiken in een periode
van toenemende schaarste aan natuurlijke hulpbronnen en
onbalans tussen voedselvraag en -aanbod in de wereld, is
verandering van voedselstrategie noodzakelijk. Het bereiken
van voedselzekerheid is namelijk van strategisch belang voor de
politieke en economische stabiliteit van de wereld. De kern van deze
strategie is het organiseren van de voedselproductie aan de basis
van de productieketen en deze te integreren in lokale, regionale en
internationale voedselketens en markten.
In ontwikkelingslanden domineren kleine boerenbedrijven de
agrarische sector. Zo bestaat de agrarische sector van veel landen in
Azië en Afrika gemiddeld voor circa 90 procent uit kleine bedrijven
die voor een groot deel parttime of zelfvoorzienend zijn en 60
procent van het totale landbouwareaal bewerken. Complicerende
factoren daarbij zijn dat het oppervlak per bedrijf in deze landen
daalt en jongeren en mannen naar de grote steden trekken om werk
te zoeken, terwijl de vrouwen en kinderen achterblijven op het
platteland. Bovendien ontbreken veelal de noodzakelijke fysieke en
institutionele voorzieningen, kapitaal, kennis, ondernemerschap en
beleid om in te spelen op de groeiende internationale voedselvraag.
Uit verschillende studies over de ontwikkeling van de rurale
economie en de strijd tegen honger komt naar voren dat de loper
naar de oplossing van het wereldvoedselvraagstuk in handen is
van deze kleine agrarische bedrijven. Steeds meer multinationale
bedrijven die de grote internationale stroom van agrarische
producten aansturen worden zich hiervan bewust. Tegelijkertijd
zoekt ook de publieke sector (overheden, multilaterale instellingen
en maatschappelijke organisaties) een samenwerking met de private
sector in ontwikkelingslanden.
Ketenaanpak
Om het potentieel van de kleine bedrijven in ontwikkelings
landen voor voedselproductie duurzaam te kunnen benutten, is
echter behoefte aan een nieuwe agrarische ontwikkelingsvisie en
robuuste businessmodellen waarin overheden, private partijen en
maatschappelijk organisaties participeren.
Een grote uitdaging van een ketenaanpak is de fragmentarische
landbouwproductiestructuur van talloze boeren die
moeten inspelen op de hoge eisen van de internationale
vraag. Een bundeling van de duizenden boeren in hechte
producentenorganisatie is dan ook een must. Niet alleen voor
de verbetering van de productie, verwerking en afzet, maar
ook voor de toegang tot financiële diensten. Daarvoor is de
coöperatie een duurzame organisatievorm van boeren om op
eigen kracht, vrijwillige basis en democratische wijze hun krachten
te bundelen om (internationale) voedselketens duurzaam van
kwaliteitsproducten te voorzien en toegang tot betaalbare financiële
diensten te scheppen. Nederlandse coöperaties hebben het belang
hiervan afdoende bewezen.
Tijd voor actie
Wat is het paradigma van de nieuwe agrarische ontwikkelingsvisie?
Welke businessmodellen zijn er om boeren in ontwikkelingslanden
te linken met internationale voedselketens en markten? Wat is de
status quo en de impact van agrarische en financiële coöperaties
in de diverse regio's in de wereld? Wat kunnen stakeholders
van voedselketens leren van de weerbarstige praktijk van het
organiseren van voedselproductie aan de basis van de piramide?
Dit zijn enkele onderzoeksvragen van een studie die ter
gelegenheid van het - door de Verenigde Naties uitgeroepen
- Jaar van de Coöperatie in 2012 wordt gemaakt door KEO in
samenwerking met het directoraat Coöperatie en Duurzaamheid.
De studie sluit aan op 'Sustainability and security of the global food
supply chain, dat oktober vorig jaar door Piet Moerland tijdens de
jaarvergadering van IMF/WB werd aangeboden. Zoals blijkt uit
bovenstaande uiteenzetting zal de 'wake up call' van 2010, in het
jaar van de coöperatie in het teken staan van een ander credo: 'It is
timefor change and actionf
BANK IN BEWEGING 35