Bankieren is in essentie het beheersen van risico's. De risico's houden in hoofdzaak verband met de prijsvorming op financiële markten, de gegoedheid van debiteuren, de beschikbaarstelling van liquiditeit door crediteuren en de kwaliteit van processen, mensen of systemen. 60 Rabobank Groep Jaarverslag 2000 RISICOMANAGEMENT^ De Rabobank Groep kiest voor een bescheiden risicoprofiel. In het verlengde daarvan is sprake van uitgebreide procedures voor een systematisch risicobeheer. De risi cocultuur wordt gekenmerkt door zorgvuldigheid en professionaliteit. Economisch kapitaal Het kapitaal (vermogen) dat banken minimaal dienen aan te houden wordt bepaald door zeer grofmazige regelgeving. In Bazel bereiden toe zichthouders thans, met inbreng van banken uit de verschillende landen, een nieuw kapitaal akkoord voor. De hoofdlijn daarvan is dat ban ken in eerste aanleg zelf bepalen hoeveel ver mogen ze dienen aan te houden. Dit vermogen dient gebaseerd te zijn op de risico's die de bank loopt, uitgaande van een bepaalde waar schijnlijkheidsgraad. De belangrijkste risico's (kredietrisico, marktrisico, renterisico en opera tioneel risico) worden in deze benadering onder de ene noemer van economisch kapitaal gebracht. Een euro aan vermogen, opzijgezet voor kredietrisico, is in deze systematiek vol strekt vergelijkbaar met een euro aan vermogen, dat is gealloceerd voor operationeel risico. Risk adjusted return on capital De omvang van het economisch kapitaal vormt de basis voor de berekening van de RAROC: risk adjusted return on capital. De RAROC wordt bepaald door de winst, gemaakt met een bepaalde activiteit, te relateren aan het daar voor benodigde economisch kapitaal. De RAROC maakt het mogelijk een goede balans te bewaren tussen risico, rendement en kapitaal voor zowel de Rabobank Groep als haar onder delen. De RAROC-benadering stimuleert de afzonderlijke bedrijfsonderdelen risico's waar mogelijk te beperken of alleen daar aan te gaan, waar sprake is van evenredige baten. Daarmee is RAROC ook een onmisbaar instru ment om producten tegen de juiste prijs in de markt te zetten. Ook afgezien van de eisen van de toezichthouder is de RAROC-benadering een passend instru ment voor een adequate besturing van de Rabobank Groep. Binnen de groep is in het verslagjaar veel tijd en energie gestoken in het leveren van bijdragen aan de discussie over voorstellen voor het nieuwe kapitaalakkoord. Bovendien zijn voorbereidingen in volle gang om te kunnen beschikken over de geavanceerde methoden die dit akkoord met ingang van het jaar 2004 toestaat. Group Treasury Mede in samenhang met het bepalen van de RAROC is in het verslagjaar besloten tot de vorming van een Group Treasury. Deze eenheid is per 1 januari 2001 gestart. De Group Treasury staat in dienst van de Rabobank Groep en haar eenheden. Centraal in de Group Treasury staat de zogeheten clearing-house- functie voor de allocatie van de schaarse finan ciële hulpbronnen binnen de groep. Met behulp van een systeem van verrekenprijzen worden Risicomanagement 6i alle groepsonderdelen, gegeven hun specifieke karakteristieken, onder een vergelijkbare noe mer geplaatst en beoordeeld. Dit resulteert in een marktconforme wijze van opereren binnen de Rabobank Groep. Daarbij ligt de nadruk op optimalisatie van de inzet van de middelen met zo veel mogelijk behoud van de autonomie van de onderscheiden eenheden. Hierdoor wordt de transparantie sterk vergroot. Verschillende risicocategorieën In het vervolg wordt nader ingegaan op de onderscheiden risicocategorieën van het bank en verzekeringsbedrijf. Op groepsniveau is de Balans en Risico Management Commissie (BRMC) verantwoordelijk voor het te voeren risicobeleid, het vaststellen van standaarden voor het meten van risico's, de bepaling van limieten op hoofdlijnen en het monitoren van de ontwikkelingen. Voorzitter van de commis sie is het lid van de hoofddirectie dat verant woordelijk is voor de financiële gang van zaken en het risicobeheer. Kredietrisico Het kredietrisicobeleid wordt gekenmerkt door een verfijnd stelsel van beslissingsbevoegdheden en procedures. Onafhankelijke eenheden houden zich bezig met risicobeoordeling. In het verslagjaar is met behulp van statistische technieken gewerkt aan het verder verbeteren van interne systemen voor de waardering ('rating') van kredieten. Daardoor werd de voorspelbaarheid van té verwachten verliezen op verstrekte financieringen vergroot. In het verlengde daarvan zullen ook de onverwachte verliezen gekwantificeerd worden. Deze vormen de basis voor het aan te houden economische kapitaal uit hoofde van het kredietrisico. Op die manier ontstaat een veel betere weerspiege ling van de risico's dan thans nog het geval is. Hoge kwaliteit kredietportefeuille De kredietportefeuille van de Rabobank Groep is van relatief hoge kwaliteit. Het langjarig gemiddelde van de verliezen op de kredietpor tefeuille (met een relatief zwaardere weging voor de meest recente jaren) bedraagt 0,20% (0,22%) van het nominaal uitstaande bedrag. De fors gegroeide woninghypothekenportefeuille, die goed is voor 43% van de totale kredieten aan de private sector, wordt gekenmerkt door een bijzonder laag risicoprofiel. De 'loan to value ratio' (de verhouding tussen het hypothe caire leningenbestand en de waarde van de gefi nancierde huizen) bedroeg in 2000 ongeveer 50%. Landenrisico Kredieten aan partijen die gevestigd zijn in het buitenland brengen, naast het gebruikelijke debiteurenrisico, tevens landenrisico mee. De beheersing daarvan vindt plaats op basis van een stelsel van interne limieten en van interne ratings per land. Binnen dat stelsel worden ver laagde wegingen gehanteerd voor financierings- vormen waarbij het landenrisico lager is dan bij andere financieringsproducten. Aanvullende landenrisicovoorzieningen worden getroffen indien en voorzover door overheidsmaatregelen of door extreme omstandigheden in een land terugbetalingsproblemen dreigen. In het ver slagjaar bedroeg het nettolandenrisico op niet- OESO-landen (vóór voorzieningen) 4,5 mil jard. Dat is 1,3% van het balanstotaal. De voorzieningen voor economisch landenrisico bedroegen 24% van het totaal aan voorzienin gen voor debitcurenrisico's. Marktrisico Het marktrisico betreft de waardeveranderingen van de handelsportefeuille als gevolg van wijzi gingen in de rente en in de valuta- en aandelen koersen. Dit wordt berekend op basis van cen traal ontwikkelde risicomodellen en systemen die door De Nederlandsche Bank zijn beoor deeld en geaccepteerd. De risicomaatstaf 'value at risk' geeft, op basis van historische gegevens, het maximaal mogelijke verlies aan dat de Rabobank Groep op één dag kan lijden met een 97,5% waarschijnlijkheid. De 'value at risk', geconsolideerd over alle handelsportefeuilles, schommelde in 2000 tussen 3 (3) miljoen en 11 (9) miljoen, met een gemiddelde van 6 (5) miljoen.

Rabobank Bronnenarchief

RABN | 2000 | | pagina 32